Noorderlicht jagen

Heb jij het noorderlicht (ook wel poollicht) al eens gezien? Lucky you! Zo niet, zodra je het poollicht eenmaal gezien hebt wil je er meer van hebben! Maar wat is noorderlicht nou precies?

Wat is Noorderlicht?

Noorderlicht is eigenlijk niks anders dan een chemische reactie van zonnedeeltjes die in contact komen met andere deeltjes boven de aarde.

De zon stuurt constant elektrisch geladen zonnedeeltjes de ruimte in, de zonnewind. Een klein deel van deze deeltjes bereikt onze aarde. Het poollicht ontstaat als deze elektrisch geladen zonnedeeltjes in het magnetische veld van de aarde terecht komen. De magnetische veldlijnen van de aarde vangen deze deeltjes op en leiden ze naar de poolstreken, vandaar dat het noorderlicht ook bekend is als poollicht.

Overigens is het noorderlicht (aurora borealis) het lichtverschijnsel wat we zien als de elektrische deeltjes in de buurt van de Noordpool te zien zijn. Zie je poollicht in de buurt van de Zuidpool, dan hebben we het over zuiderlicht (aurora australis).

Deze elektrisch geladen zonnedeeltjes zijn er continue, maar alleen als alles meezit ontstaat daadwerkelijk het natuurfenomeen: noorderlicht. Hier lees je meer wanneer je het noorderlicht kan zien.

Kan ik het poollicht ook met het blote oog zien?

Het poollicht is vaak ook prima met het blote oog te zien. Soms denk je naar een wolk te kijken terwijl dit op een camera groen kleurt. Dit is poollicht wat voor het oog niet goed zichtbaar is.

Op internet zijn veel foto’s te zien die zijn gemaakt tijdens geomagnetische stormen, dit zijn foto’s waarbij het poollicht ook intens met het blote oog te zien is. Maar je hebt zeker niet een geomagnetische storm nodig om het poollicht met het blote oog te zien.

Er zijn geen zonnevlekken, dus ook geen kans?

Dat er geen poollicht te zien kan zijn als er recentelijk geen zonnevlekken te zien waren is een mythe.

Zonnevlekken
Foto NASA

Wel is het zo dat erupties uit zonnevlekken, coronale gaten en exploderende magnetische filamenten ervoor kunnen zorgen dat er een verhoogd aantal plasmadeeltjes de ruimte in wordt gestuurd.

Er worden continue plasmadeeltjes van de zon de ruimte in geslingerd. Een gedeelte hiervan bereikt de atmosfeer van de aarde, de deeltjes die weten door te dringen tot in de atmosfeer zorgt voor het zichtbare poollicht.

Zonder de aanwezigheid van zonnevlekken is het dus mogelijk om het poollicht alsnog te zien.

Is het poollicht altijd groen?

Het poollicht is niet altijd groen, het is te zien in verschillende kleuren. Maar de meest voorkomende kleur is toch wel groen. Al is het ook goed mogelijk dat je denkt dat je naar een wolk zit te kijken, terwijl het eigenlijk poollicht is.

Het ziet er dan uit als een witte waas, maar als je je camera gebruikt dan kan zo ineens toch blijken dat het poollicht is! Soms wordt dit naarmate de tijd verstrijkt ook helderder.

De groene kleur van het poollicht ontstaat door de chemische reactie die plaatsvindt als de gas deeltjes die door de zon worden uitgestoten in contact komen met zuurstof hoog in de atmosfeer.

Op ongeveer 200km hoogte zullen de deeltjes rood kleuren, dit is het minst goed te zien met het oog en zul je voornamelijk alleen zien met de camera.

Noorderlicht Noorwegen

Tussen de 100 en 200km hoogte zullen de deeltjes geel-groen kleuren door de combinatie van stikstofatomen en zuurstofatomen.

Poollicht dat zichtbaar is onder de 100km zal roze kleuren.

Het kan voorkomen dat alle kleuren tegelijk te zien zijn. Vaak danst dan het poollicht om je heen en zijn de kleuren ook maar even te zien. Wie geluk heeft kan voor een langere periode getuige zijn van rood, groen en roze Noorderlicht.

Heb ik een excursie nodig om het poollicht te zien?

Je hebt niet per sé een excursie nodig om het Noorderlicht te kunnen zien. Het hangt wel af van waar je verblijft. Als je op een locatie verblijft in de natuur, weg van de lichtvervuiling van een plaats of skigebied, kun je het Noorderlicht al zien zodra je naar buiten loopt (mits het aanwezig is natuurlijk).

Verblijf je in een plaats met lichtvervuiling dan kan een excursie wel bijdragen aan de kansvergroting. Met een excursie bijvoorbeeld met sneeuwschoenen of een sneeuwscooter, ga je onder begeleiding van een gids de natuur in naar de donkere plekken in de omgeving.

Natuurlijk biedt dit geen garantie, maar als het Noorderlicht er is dan sta je wel op een hele goede plek!

Hoe groot is de kans om het poollicht te zien?

Er is geen percentage te hangen aan de kans op het zien van Noorderlicht. De ene week is het er dagelijks en een andere week weer helemaal niet.

In Lapland kun je ongeveer tweehonderd dagen per jaar het noorderlicht aanschouwen. Het helpt natuurlijk als je langer in het noorden verblijft om je kans zo groot mogelijk te maken. Zo biedt een week je natuurlijk meer kans dan wanneer je er maar 4 of 5 dagen verblijft.

Als alle waardes (bz-waarde, bt-waarde, dichtheid zonnedeeltjes en de snelheid van de zonnewind) gecombineerd met elkaar positief zijn is er kans op het noorderlicht. Dan is het alleen nog afhankelijk van de kp-waarde, of je op jouw plek het noorderlicht te zien krijgt.

De noorderlicht activiteiten meter geeft toch wat inzicht over de te verwachtte activiteit.

Kan ik het poollicht zien met volle maan?

Veel mensen zullen direct antwoorden met ‘nee’. Het is immers ook lastiger om het Noorderlicht te zien met lichtvervuiling. Toch is dit niet waar. Je kan prima het noorderlicht zien als het volle maan is.

Noorwegen Noorderlicht

Natuurlijk ligt dit wel aan de verdere weersomstandigheden, als het licht bewolkt is heb je een grotere kans dat de wolken worden verlicht door de maan waardoor de kleur van het Noorderlicht niet door de wolken komt.

Dus de kans mislopen om het Noorderlicht te zien door een volle maan is een fabeltje. Het kan zelfs voor prachtige foto’s zorgen omdat het maanlicht de sneeuw ook verlicht!